Nhà văn Sơn Nam chọn cách viết văn theo kiểu dã sử hiện đại và khảo cứu lịch sử vùng đất khẩn hoang Nam bộ. Từ thập niên 1950, ông được giới văn học cả nước biết đến như một tài năng của văn chương Nam bộ. Ông không chỉ là một nhà văn mà còn được đánh giá cao như một nhà Nam bộ học, một nhà văn hóa. Những năm gần đây, tác phẩm của ông liên tục được xuất bản và tái bản.

Tác phẩm đầu tay của nhà văn Sơn Nam lại không phải là truyện ngắn, hồi ký hay tiểu thuyết mà là một tập thơ với tên gọi Lúa reo do Hội Văn hóa kháng chiến xuất bản năm 1948. Năm 1951 - 1952, hai truyện ngắn Bên rừng Cù Lao Dung và Tây đầu đỏ của ông đã giành giải nhất trong cuộc thi do Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam bộ tổ chức. 

Cùng với các tập truyện ngắn, bút ký, hồi ký như: Chuyện xưa tích cũ, Chim quyên xuống đất, Hai cõi U Minh, Vọc nước giỡn trăng, Bà Chúa Hòn, Ngôi nhà mặt tiền, Một mảnh tình riêng, Hồi ký Sơn Nam... Tuy nhiên, độc giả lại biết nhiều đến ông qua tập truyện ngắn Hương rừng Cà Mau xuất bản năm 1962.

Ngoài truyện dã sử, truyện ngắn, nhà văn Sơn Nam còn thành công cả ở những công trình biên khảo như: Lịch sử khẩn hoang miền Nam, Văn minh miệt vườn, Gia định xưa, Bến Nghé xưa, Tìm hiểu đất Hậu Giang... Đây cũng là đề tài mà ông theo đuổi suốt cuộc đời cầm bút của mình.

Nhà văn Sơn Nam cho biết "Lịch sử Nam bộ Việt Nam là lịch sử của công cuộc khẩn hoang trường kỳ và tự lực. Ý thức khẩn hoang, mở đất ăn sâu vào máu thịt tôi. Đời ông nội, rồi đời cha tôi lo khẩn hoang, mở đất. Nên những trang viết của tôi dành cho việc khẩn hoang mở đất và thế là viết về khẩn hoang trở thành sở trường của tôi. Hơn nữa đây cũng là đề tài mà người dân Nam bộ rất quan tâm, bởi trong ký ức của những người Sài Gòn cũ, người Nam bộ cũ vẫn còn lưu giữ nhiều ấn tượng trong việc vật lộn với thiên nhiên, chinh phục thiên nhiên trong những ngày đầu mở đất, mở nước".

Ngày nay, dầu tuổi đã cao, đi lại khó khăn nhưng ông vẫn không ngừng viết. Những trang viết của ông với lời văn mộc mạc gần gũi đời sống thực tế cho thấy ông không chỉ là một nhà văn mà còn là nhà Nam bộ học, một nhà văn hóa.

Với mong muốn giúp người đọc hiểu sâu về con người, phong tục của vùng đất phương Nam, năm 2003, Nhà xuất bản Trẻ quyết định mua tác quyền trọn đời toàn bộ các tác phẩm của nhà văn Sơn Nam và lập bảng thống kê về danh mục gồm 25 quyển sách đã xuất bản và chưa xuất bản của ông. Có khoảng 9.000 trang bản thảo đã được sưu tập và đang tiếp tục sưu tầm, khai thác những trang bản thảo khác để bổ sung vào gia tài tác phẩm của nhà văn được xem là "pho từ điển sống" của đất Nam bộ.

Sau 4 năm, bộ sách của nhà văn Sơn Nam tại NXB Trẻ đã thực hiện được 19 cuốn với hơn 7.500 trang. Dự kiến khi kết thúc sẽ có khoảng 35 đến 40 quyển với hơn 20.000 trang.

"Ông già đi bộ khắp ngõ ngách Sài Gòn"

Năm 2005, NXB Trẻ đã phát hành hai đầu sách của Sơn Nam là truyện dài Xóm Bàu Láng và tập biên khảo Nói về miền Nam, Cá tính miền Nam, Thuần phong mỹ tục miền Nam. Truyện Xóm Bàu Láng kể về một vùng "khỉ ho cò gáy" miệt ven biển Tây Nam đất nước đầu thế kỷ XX, nơi có những con người chân chất, nghèo khổ, nhưng giàu nghĩa tình, giàu yêu thương.

Về tập biên khảo tập hợp từ 3 tập sách cũ: Nói về miền Nam (NXB Lá Bối, Sài Gòn, 1967), Cá tính miền Nam (NXB Đông Phố, Sài Gòn, 1974), và Thuần phong mỹ tục Việt Nam (NXB Đồng Tháp, 1994). Với giọng văn giản dị, mộc mạc nhưng sâu sắc, mang tính tư liệu phong phú, nhà văn dẫn người đọc đi từ "đồng bằng sông Cửu Long đến "Thất Sơn huyền bí" với những con người hồn hậu, chân chất. Những trang viết về thuần phong mỹ tục của người miền Nam như: hôn lễ, tế lễ, tang lễ, lễ giỗ,... gởi đến độc giả một miền Nam với những bản sắc văn hóa riêng, nhưng vẫn hòa vào nét chung của dân tộc.

Mới đây Ông già Nam Bộ - biệt danh của nhà văn Sơn Nam - cũng đã hoàn tất bộ hồi ký gồm 4 tập. Tập cuối với tựa đề Bình An quyển sách đề cập đến những biến đổi lớn lao của Sài Gòn kể từ ngày giải phóng Miền Nam 30-4-1975 đến nay.

Hơn 50 năm gắn bó với Sài Gòn, qua Bình An, Sơn Nam đã giúp độc giả biết thêm được những địa danh quen thuộc của vùng đất này như địa danh Hạnh Thông, vùng Gò Vấp, có từ lâu đời như thế nào; giá trị lịch sử của Lăng Ông Bà Chiểu, con người, cuộc sống và nhất là sự chuyển mình biến đổi, phát triển về kinh tế, xã hội, của thành phố sau 30 năm.

Tập này cùng với các tập đã được xuất bản: Từ U Minh đến Cần Thơ, Ở chiến khu 9, 20 năm giữa lòng đô thị, kể lại những hồi ức của nhà văn về con người, cảnh vật và những biến động trước, trong và sau Cách mạng tháng Tám 1945 ở khu vực Tây Nam bộ. Các tập này đã được xuất bản từ năm 2001 đến năm 2004.

Qua bộ hồi ký này, nhà văn đã cung cấp cho người đọc một nguồn tài liệu phong phú, sinh động với cách lý giải vấn đề, sự kiện xác thực, dí dỏm. Vì vậy, tập hồi ký của ông không chỉ là chuyện kể về cuộc đời của một con người mà còn là chuyện kể về một giai đoạn lịch sử của một vùng đất - vùng đất Nam bộ.

Có một nét đặc biệt của nhà văn Sơn Nam là tuy sống và làm việc 50 năm ở Sài Gòn - thành phố Hồ Chí Minh nhưng ông không biết đi xe đạp, xe máy. Do vậy, nhà văn có một biệt danh đáng yêu là "Ông già đi bộ khắp ngõ ngách Sài Gòn". Chính những bước chân túc tắc trên các nẻo phố phường cùng với sự thu lượm khảo cứu kỹ càng đã giúp "Ông già Nam bộ" làm nên những trang viết đặc sắc, công phu về đất và người Nam bộ. 

Sau thời gian lâm bệnh vì tuổi già, sức yếu, nhà văn Sơn Nam đã ra đi vĩnh viễn vào trưa ngày 13-8-2008, thọ 82 tuổi.