Lục bình vừa trôi vừa nở bông

Bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng

Bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng thường thích chia sẻ với mọi người về hình ảnh lục bình trổ hoa: Lục bình thường trôi theo khóm, lá xanh sức sống, rễ ngắn nhưng vẫn cần mẫn hút phù sa trên sông để sống. Phận lục bình nổi nênh, nhưng không phải trôi tuồn tuột theo dòng mà lênh đênh vừa như vô tâm, vừa như chủ ý, vừa như đang lãng đãng theo dõi những điều gì. Chịu sương khuya, nắng sớm, mưa chiều nên sức sống của lục bình biêng biếc cả trong màu hoa, những bông hoa nở âm thầm không ai đợi, ai mong như lan, hồng, nhưng không thể phủ nhận nét đẹp giản dị ấy làm đẹp thêm bến sông.

Ông ví cuộc đời mình như cây lục bình. Trôi lãng đãng trong đời và nhờ có chút phù sa cuộc đời, nở những bông hoa thành quả lao động giản dị tặng đời tặng người như thế.

Hơn 60 năm có mặt trong đời thì hơn 40 năm theo ngành y. Tính như vậy, chắc chẳng quá chút nào dù năm 1963 cậu thanh niên Nguyễn Chấn Hùng mới chân ướt chân ráo bước chân vào Đại học Y khoa Sài Gòn. Tới giờ, là giảng viên, PGS- bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng vẫn mải mê với những bài học trên sách, không chỉ những bài học chuyên môn mà cả những sách dạy ứng nhân xử thế ở đời, ở người xưa.

Ông thích nghiên cứu về đạo học phương Đông, kinh Dịch, thiền và Lão Trang. Cũng nhờ những kiến thức về đạo học Phương Đông mà ông vượt qua những khúc sông cuộc đời. Từng lấy bằng Tiến sĩ Y khoa năm 28 tuổi, quân hàm bắt buộc mà ông đeo trên vai là lon trung uý quân y. Sau giải phóng, bạn bè vượt biên, ra đi. Ông trong dòng người ở lại đi cải tạo với tâm trạng hoang mang: rồi mình có được cống hiến cho xã hội mới? Có được gặp lại vợ và đứa con trai vừa tròn 4 tháng không.

Ông không giấu những tháng ngày hoang mang, vất vả ấy: chiếc nón nỉ mua ở Ý kỷ niệm dịp đi dự Hội nghị Ung thư toàn cầu 1974 bấy giờ dùng để che nắng kéo xe chở đá trong trại cải tạo. Và sau đó dù có cố gắng bao nhiêu cũng không thể đứng trong hàng ngũ Đảng. "Đó là lúc chát đắng nhất ở đời, bao nhiêu kiến thức tưởng đổ đi. Rồi chợt nghĩ, Trang Tử với giấc mộng điệp, làm phận điệp - con bướm thì vui phận bướm, làm người thì vui phận người, lo toan phận người. Học người xưa cái đạo, phải học cả đời mới thấm nhuần. Và thấm nhuần bằng cả thực tế đầy những lúc, những khúc, những đổi thay cả cơ cực cay đắng lẫn ngọt bùi" - Ông chia sẻ.

Được 4 tháng, ông ra khỏi trại, bước những bước chân tự tin trên con đường mới Chủ nghĩa xã hội với một lòng mong ước được cống hiến cho nhà nước và nhân dân. Trôi theo dòng thời cuộc, cái đạo mà ông giữ và luôn ngẫm trong mình là từ sách của người xưa.

Tài năng của bác sĩ Hùng được bạn bè đồng nghiệp đánh giá cao từ rất sớm và qua thử thách tôi rèn hàng chục năm nay. Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa đầy kinh nghiệm ở BV Ung Bướu và các lớp đào tạo chuyên tu có công rất lớn từ ông. Nhưng trong suy nghĩ của bác sĩ: "Mình là bác sĩ, thì phải giỏi chuyên môn để xứng với niềm tin của người dân đặt vào mình". Hỉ, nộ, ái, ố mà ông trải nếm giữa đời, đều được coi là hoa trái, và thấy mình cần phải cảm ơn cuộc đời bởi trên dòng đẩy đưa ông được gặp những người thầy, người anh tốt mà ông mang ơn bằng cả cuộc đời.

Quẻ "Tỉnh" trong Chu dịch

Trong số những người thầy đáng kính mà PGS - BS Nguyễn Chấn Hùng mang ơn "cả cuộc đời", GS Đào Đức Hoành thường dạy phải mở rộng lòng nhân ái, phải truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm cho thế hệ sau. Đó cũng là thuộc tính của người thầy thuốc. Sau này, gặp quẻ "Tỉnh" (cái giếng) trong Chu Dịch, lời người xưa hàm ý: giếng nước ngọt không đậy nắp thì sẽ có nhiều người uống, mà giếng thì vẫn trong mát. Vì thế nên đào nhiều giếng chung cho mọi người dùng. Ông càng thấm thía hơn ý nghĩa lời dạy, tấm lòng người thầy đã từng truyền kiến thức lẫn đạo đức cho mình.

Bên cạnh ông là hàng ngàn công việc...

Hơn 30 năm đứng trên bục giảng ông không tiếc công đào tạo đội ngũ bác sĩ trẻ có chuyên môn cho ngành ung bướu với niềm tin của người gieo hạt: Số hạt phát triển sẽ nhân nhiều giống, số hạt lép chắc sẽ rất ít nếu mình thực tâm và biết chọn đất gieo hạt. Đặc biệt, ông ý thức rất cao về việc "y tế nhân dân" phải gắn liền với "y tế chuyên sâu". Người dân phải có ý thức phòng chống bệnh tật, phải chung tay cùng bác sĩ, phải có niềm tin thì mới đẩy lùi được nỗi đau bệnh tật. Bởi thế ông là một trong số những bác sĩ "chịu đi" về với nhân dân nhất, không ngại những vùng sâu, vùng xa.

Ngoài ra, ông còn viết sách chuyên môn cho y bác sĩ làm tài liệu tham khảo. Từ câu chuyện viết sách này, bác sĩ Hùng có một kỷ niệm "nhớ đời" với học giả Nguyễn Hiến Lê. Đọc nhiều sách dạy làm người của học giả, ông ái mộ và gửi tặng "thầy" Lê một cuốn. Gọi thầy vì ông thấm những triết lý, kinh nghiệm dạy làm người của học giả, từ đó ông "ngộ" ra, hiểu được nhiều hơn giá trị của cuộc sống. Trong một dịp gặp mặt, học giả Nguyễn Hiến Lê không tiếc lời, "dạy" ngay: Viết sách cho bác sỹ, y sinh đọc thì hay rồi đấy, nhưng viết sao cho mọi người cùng đọc, cậu làm được không?

Bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng tiếp thu lời dạy ấy, như một lời thách đố và bắt tay vào viết "Tìm hiểu bệnh ung thư". Xuất bản năm 1983, tới nay cuốn sách đã tái bản hơn 10 lần. Với văn phong dân dã, gần gũi, cuốn sách đưa lại cho mọi người cái nhìn lạc quan về căn bệnh này. Rằng Ung thư, nếu phát hiện sớm sẽ rất dễ chữa khỏi và đây là bệnh nan y nếu không có thuốc chữa và phát hiện quá trễ. Với điều kiện cuộc sống hiện nay, khi mọi người đã có ý thức quan tâm sức khoẻ nhiều hơn, thuốc đặc trị tiến bộ hơn thì hoàn toàn có khả năng tin tưởng vào việc chữa trị căn bệnh này.

Cũng thông qua việc viết sách, nói chuyện, bác sĩ Hùng đã góp phần làm phong phú từ ngữ chuyên môn bằng những từ chuyển ngữ ngắn gọn, hàm súc, dễ hiểu: Ung bướu, hoá trị, xạ trị, phẫu trị... Những từ ngữ ấy cũng góp phần không nhỏ trong việc chia sẻ nỗi nặng nề của căn bệnh ung thư quái ác, và tạo niềm tin về sự tiến bộ khoa học để người bệnh an tâm hơn.

Trong những chuyến công tác của mình, bác sĩ Hùng thường chú ý chụp hình những đoá hoa, những cảnh đẹp. Từ bông lục bình trên sông nước miền Tây, hoa anh đào của nước Nhật tặng nở bừng trên nước Mỹ, Vạn Lý Trường Thành hùng vĩ uốn trong mây, trong núi, hay một bức tường cổ chụp ở Hy Lạp... "Những phút lãng mạn" ấy cho tôi những cảm nhận ấm áp, và giúp tôi đưa vào làm những hình ảnh thư giãn trong bài giảng về khoa học vốn được xem là khô khan.

"Người bác sĩ cần một trái tim ấm và cái đầu lạnh thì mới đau được, mới chia sẻ được với bệnh nhân. Và như thế mới sống chết đam mê cùng nghề", ông ngẫm như vậy...

Ở tuổi ngoài 60, là Anh hùng lao động, người bác sĩ ấy vẫn đau đáu với nghề bằng một trái tim đầy lòng nhân ái, giành giật sự sống cho từng người bệnh trên trận tuyến phòng chống ung thư.