Gần tuổi "cổ lai hy" (sinh năm 1940), ông còn nặng nợ lắm với nghề: nguyên là Viện trưởng Viện Y học dân tộc thành phố Hồ Chí Minh, PCT Hội Châm cứu Việt Nam, Chủ tịch Hội Châm cứu TP.HCM, Chủ tịch Hội Đông y TP.HCM. Hiện ông là Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Y học cổ truyền hiện đại TP.HCM...
"Chịu chơi" với nghệ thuật
Đến thăm ông, người ta lại dễ quên đi cái danh thầy thuốc mà trước sau ông chung thuỷ vận vào mình. Hai năm trước, lần đầu gặp ông với mái tóc rối nhàu nhĩ muối sương ngồi hát phiêu bồng trong khu vườn thuốc nam của BV Y học cổ truyền, được trưng bày rất nhiều tượng điêu khắc các danh y và nghệ sĩ (tất cả đều là tác phẩm của ông), chúng tôi thoáng nghĩ bác sĩ... chọn nhầm nghề.
|
|
| Hát ca giữa bộn bề công việc |
Năm nay, gặp lại ông trong vị trí mới, căn phòng mới - Giám đốc TT Y học cổ truyền hiện đại TP.HCM, vẫn ngổn ngang bút vẽ, màu vẽ, giấy dó, toan vải... và cây ghi ta đã gắn bó từ rất lâu.
Góc phòng, gần 20 va li đủ kích cỡ lớn nhỏ đặt ngay ngắn bên những bức vẽ còn tươi màu mực. Ông bảo "gia tài của mình", và chỉ "đây nữa", một kệ hàng chục tập thơ dạng bản thảo và đã xuất bản. Tất cả "gia tài" là tác phẩm ông viết, vẽ trong thời gian trống của bộn bề công việc. Với ông, đi đâu mang theo chừng đó đã là quá đủ.
Trong phòng làm việc nho nhỏ, "kho tranh" của ông phải lên tới hàng trăm bức, kho thơ nhạc cũng hàng nghìn bài. Trong đó, có những bài khá độc mà nhiều người gọi đùa là "thánh ca của ngành y" như Y đạo ca, Lãn Ông trở về quê hương yêu dấu (phổ thơ Hải Thượng Lãn Ông). Hay phổ thơ truyện Kiều - Nguyễn Du: Một xe trong cõi hồng trần, Kiều ca - Bên bờ khát vọng và gần đây nhất là "Thong dong ca"... là những nhạc phẩm mang đầy ưu tư, tâm sự mà người thầy thuốc ấy gửi vào.
Đam mê nghệ thuật, cất công làm nghệ thuật đến độ vậy nhưng ông chỉ nhận mình... làm chơi cho vui, chứ thực ra mình chỉ là thầy thuốc - thầy thuốc Trương Thìn.
Ông "chịu chơi" với nghệ thuật ít ai bằng. Ngay từ những năm tháng sinh viên Đại học Y khoa Sài Gòn, năm 68, ông đã là trưởng đoàn văn nghệ Hội sinh viên học sinh (nhiều nhạc sĩ tên tuổi đã có mặt trong đoàn văn nghệ này như Thanh Tùng, Từ Huy, Trương Quốc Khánh, Trần Long Ẩn, Tôn Thất Lập...). Năm 1968, ông là "chủ xị" cùng anh em tổ chức thành công đêm ca nhạc "Quang Trung - bản hùng ca mùa xuân" mừng Mậu Thân. Đêm nhạc ấy đến nay, sau 40 năm kỷ niệm Mậu Thân lịch sử nhiều người vẫn nhắc. Hàng loạt chương trình "Hát cho dân tôi nghe" cũng nổi lên từ phong trào đoàn văn nghệ này.
Bây giờ, hằng năm ông vẫn tham gia những cuộc triển lãm tranh lớn nhỏ ở TP.HCM, thơ và nhạc vẫn thường có sáng tác mới. Thơ, nhạc, họa của ông còn "tự tin" cùng ông ra nước ngoài đến với nhiều công chúng Việt kiều Pháp, Mỹ. Nhưng sau khi có dịp hát ca, ngâm nga "khoe" với bè bạn khắp nơi thì hầu hết tác phẩm lại cùng về một không gian chung - bệnh viện nơi ông làm việc để bệnh nhân thưởng thức.
"Tôi chỉ tìm thuốc trong nghệ thuật"
Học về Tây y, ĐH Y khoa Sài Gòn (năm 1964) nhưng bấy giờ, tinh thần dân tộc trong phong trào sinh viên đang mạnh mẽ, cùng với việc tham gia phong trào "văn hóa dân tộc" trong sinh viên, cậu sinh viên Trương Thìn đã đi sâu nghiên cứu y học cổ truyền và nhận ra con đường mình đi.̀.. chính là con đường đó. Ông là một trong số ít những người bấy giờ tốt nghiệp luận án Tiến sĩ quốc gia ngành châm cứu.
Ông nghiên cứu, mày mò từng cây thuốc nam kiếm thuốc cứu người, càng đi sâu càng hiểu những thú vị bí ẩn, thấy được cái hay, cái mới mẻ rất khoa học từ nền y học của ông cha lập nên. Suy nghĩ này không còn lạ, nhưng kết hợp giữa thuốc nam - y học cổ truyền dân tộc và những mới mẻ hiện đại từ nghệ thuật thì hiếm người chuyên tâm và nhiệt thành như ông, nếu không muốn nói là số một hiện nay!
Ông có cách chữa bệnh kỳ lạ: Kết hợp châm cứu, thuốc, bấm huyệt, lại cả bằng thơ ca nhạc họa và tượng. Để nhuần nhuyễn tay nghề "cứu người", bác sĩ Thìn luôn tâm niệm, cái đẹp của người thầy thuốc phải chắt lọc từ 6 chữ: "nhân bản, y đạo, y lí, y thuật, y đức, y nghệ thuật". Khó mà phân định được cái nào quan trọng hơn, nhưng tất cả đều hướng tới "cứu người". Ông bảo, đó cũng là tiêu chí rất khó để hình thành giá trị "thầy thuốc văn minh" chứ không phải là việc làm chủ được khoa học kỹ thuật y học tiến bộ như nhiều người nhầm tưởng.
Bác sĩ Trương Thìn hiếm khi nhắc về bệnh nhân của mình. Ông bảo "hình như hay quên là... giống văn nghệ sĩ". Nhưng chúng tôi biết, nhiều bệnh nhân nặng là văn nghệ sĩ như Bùi Giáng, Tô Vũ, Trịnh Công Sơn, Hoàng Phủ Ngọc Tường... đã tìm đến với ông trong những cơn đau đớn kiếp người. Họ, có người đã về thiên cổ, có người hiện vẫn làm việc bằng trí óc, xa cách, nhưng đều được xoa dịu những cơn đau bằng sự sẻ chia thi ca nghệ thuật ở ông bác sĩ này.
Ông chia sẻ: "Đến với nghệ thuật, mục đích chỉ là tìm thuốc trong nghệ thuật. Tìm cách chữa trị vết thương tâm hồn, làm tinh thần thoải mái thanh thản. Đó là liều thuốc đặc biệt quý và vô giá, góp phần không nhỏ trong việc điều trị bệnh nhân. Với bệnh nhân là văn nghệ sĩ, sự sẻ chia nghệ thuật càng quan trọng".
Chẳng thế mà dù ở đâu, ông cũng thường tạo một không gian nghệ thuật cho bệnh nhân. Ông ở đâu, những buổi trò chuyện nhẹ nhàng thi ca nhạc họa với bè bạn, bệnh nhân được tổ chức vui vầy ở đó.
Với con người, nghệ thuật là thuốc tiên trị tâm hồn. Bệnh nặng, thực ra do từ tâm hồn mà phát thêm ra. Đó là lí do tại sao y học phát triển, cuộc sống phát triển nhưng bệnh tật vẫn nhiều thế và nhiều khi có tiền, có máy móc thiết bị, có bác sĩ giỏi nhưng lại không cứu người được - ông giải thích.
Ngay từ đầu hành lang Trung tâm Y học cổ truyền của ông, một không gian bệnh viện "không giống ai" với khu không gian tượng trưng bày các bức tượng điêu khắc thi nhân, danh y, nhạc sĩ. Các vị đều "bình đẳng" và gương mặt đầy tâm trạng như nhau. Hai bên tường là những tranh nghệ thuật xé dán, thư pháp, sơn dầu. Đây hoàn toàn là "thuốc lạ" ông chế tạo ra cho bệnh nhân của mình...
Đặc biệt, những phòng bệnh nhân được bài trí với nhiều tranh nghệ thuật, đèn lồng Hội An, và tiếng nhạc không lời êm dịu trong một không gian nhẹ nhàng, thanh tịnh. Bệnh nhân dù khó tính, bệnh khó chữa một lần tìm tới bác sĩ Trương Thìn, rồi cũng hài lòng giới thiệu thêm bè bạn, người quen hoặc khăng khăng "gặp bác Thìn" khi quay lại.
Trị thương từ trong lòng
Ông xác định rõ, làm nghệ thuật trước hết là chữa thương cho tâm hồn mình, sau đó, để chữa bệnh cho người.
 |
| Nghệ thuật trong căn phòng bệnh |
Bác sĩ Trương Thìn có thể say sưa nói về vị tổ y của mình - Hải Thượng Lãn Ông. Đó là bức tượng sống hoàn thiện mà ông noi theo, cũng là cảm hứng để ông làm thơ, viết nhạc. Ông đọc thơ Lãn Ông "Công danh trước mắt trôi như nước/ Nhân nghĩa trong lòng chẳng đổi phương", bảo, Lãn Ông sống trong bi kịch lịch sử Trịnh Nguyễn phân tranh, nhưng ông là hiền nhân biết cách tồn tại với đời. Ông tìm cách cứu được mình, sống mãi với thời gian: đó là bằng cách cứu người, sống với y đức, với thơ ca, văn chương.
"Mỗi lần tâm tôi không trong thanh, mỗi lần quanh tôi lòng không bình yên, tôi lại tìm tới dòng thơ Lãn Ông để tắm gội, để rũ sạch, để thanh thoát, an tịnh trong y đạo ca" - ông giãi bày thế.
Ông kể, một lần ôm đàn hát cho Việt kiều ở Pháp nghe, khi nghe xong "Y thiền ca", phỏng từ thơ Lãn Ông, một phụ nữ bật khóc ngon lành. Chị dốc lòng chia sẻ, bố mất mấy tháng nay, buồn đau đến không khóc được. Nghe "Y thiền ca" thấy lòng thanh thoát, khóc được vơi đi bao nhiêu.
Hay, rất nhiều lần gặp lại bệnh nhân cũ, họ nhắc lại một hai câu hát, câu thơ, họ hỏi thăm bác sĩ còn vẽ tranh đắp tượng nữa không, họ bảo thích chữa bệnh vì có cả thơ, nhạc... đã là vui lắm, đã là thấy mạnh khỏe lắm. Với ông, đó là nguồn hạnh phúc sống, là "thuốc tiên" để nhiệt tình với nghề.
Bây giờ, tôi thong dong! Ông nói thế và viết hẳn một "Thong dong ca", tổ chức một "liveshow" đêm thong dong ca cho bè bạn, cho bệnh nhân cùng... thong dong. Tĩnh tại, tưởng ông đã bằng lòng dừng lại ngơi nghỉ. Nhưng với bác sĩ Thìn, đây lại là một bước tiến cao hơn. Thong dong, thấy "nơi nào cũng đẹp, bao giờ cũng đẹp, tôi không đợi, tôi không chờ ngày mai...", ấy là lúc lòng đã tĩnh, đã không còn suy tư cho mình mà toàn tâm toàn ý hơn với người.
Ở tuổi 68, bác sĩ "chịu chơi" với nghệ thuật Trương Thìn vẫn nhiều nặng nợ với ngành y, với những cây cỏ thuốc nam cứu người, giúp đời.
Dù chưa bao giờ nhận mình là nhạc sĩ, họa sĩ hay thi sĩ nhưng với tình yêu nghệ thuật, ý nghĩa công việc ông làm còn cao hơn cả những chức danh. Bởi, không phải ai cũng có thể tìm ra thuốc trong nghệ thuật để cứu rỗi tâm hồn như ông.
Thu Hương (Theo Vietnamnet)