Trong cụm danh thắng Hương Sơn, bên cạnh các cảnh đẹp thiên tạo như suối Yến, động Hương Tích, động Tiên Sơn, động Tuyết Quynh, suối Giải Oan... còn rất nhiều công trình kiến trúc nghệ thuật do bàn tay con người qua các thời kỳ tạo nên và đã trở thành những di tích lịch sử có giá trị như: đền Trình, chùa Thiên Trù, đền Cửa Võng, chùa Hương Sơn...

Hoa gạo đỏ rực bên dòng suối Yến

Suối Yến.

Trong thắng cảnh Hương Sơn, các dòng suối và núi non ở đây đã tạo nên cảnh " sơn thủy hữu tình", đặc biệt là suối Yến. Suối Yến mang một vẻ đẹp hiền hòa, buông thả giữa hai triền núi. Triền suối dài khoảng 3km uốn khúc quanh co, như một không gian chuyển tiếp giúp du khách rũ sạch bụi trần trước khi bước từ không gian thực tại sang một không gian mới đầy chất thiền định.

Chùa Thiên Trù.

Chùa còn có tên gọi là chùa Trò hay chùa Ngoài nằm gần bến Trò trên dòng suối Yến, được ngài Trần Đạo Viên Quang chân nhân dựng vào năm 1686 và được trùng tu, phát triển thành ngôi đại già lam ở các thế kỷ kế tiếp. Năm 1991, chùa được xây dựng lại to đẹp như ngày hôm nay. Bên phải chùa là vườn tháp, nơi cất giữ xá lị của các vị tổ sư quy tịch tại đây.

Chùa Thiên Trù

Chùa Tiên Sơn.

Từ Thiên Trù (chùa Ngoài) rẽ phải theo một lối nhỏ men sườn núi khoảng 1km sẽ tới chùa Tiên Sơn. Chùa được xây dựng trên một ngọn núi cao, nhỏ bé, ẩn mình trong vách đá rêu phong cổ kính. Đặc biệt, vào động Tiên Sơn, chúng ta sẽ thấy cả một thế giới nhũ đá, lung linh huyền ảo dưới ánh đèn. Động Tiên Sơn nhỏ gọn, chỉ rộng khoảng vài trăm mét vuông, nhưng có rất nhiều nhũ đá "thiên tạo" rất đẹp hình hài như: trái tim của Phật, hai bàn tay Phật, mắc áo cà sa Phật, hình mãng xà, đầu voi, đầu rồng, đầu hổ, hình hũ gạo, hũ bạc, vàng và đầu Tiên ông, chuông, khánh đá, mõ đá..

Chùa Giải Oan.

Chùa dựng ở lưng chừng núi Long Tuyền, lúc đầu chỉ là một thảo am bằng tre gỗ đơn sơ. Sau đó thì được tu bổ nhiều lần vào các năm 1928,1937 và 1995.

Chùa là nơi thờ phụng Bồ Tát Quan Thế Âm, hiện vẫn còn lưu giữ pho tượng Tứ Tý Quán Âm đúc từ thế kỷ 18. Trong chùa có giếng Thanh Trì trong suốt không bao giờ cạn. Tương truyền đây chính là nơi Đức Chúa Ba (Bồ Tát Quan Âm Diệu Thiện) dùng để tắm, tẩy rửa bụi trần trước khi đi vào cõi Phật.Từ đó giếng này được gọi là giếng Giải Oan, khách đi lễ chùa thường lấy nước uống để cầu mong giải thoát khỏi mọi nỗi oan ức trên đời.

Thúy Vi (Tổng hợp)